Drieduizend jaar geschiedenis
op twee vierkante kilometer.
Van de Apollotempel tot de barokke Dom, van het Griekse theater tot de Catacomben van San Giovanni. Siracusa is sinds 2005 UNESCO-Werelderfgoed. Hier vindt u de plekken waar elke gast naar vraagt, de plekken die u volgens ons niet mag missen.
Te voet bij alles,
zonder auto, zonder stress.
Zone Ortigia
Het barokke hart aan zee.
Het eiland is de oorspronkelijke kern van Siracusa. Hier landden de Korinthiërs in 734 v.Chr. en stichtten ze de kolonie die Cicero „de grootste en de mooiste van alle Griekse steden” zou noemen. Verbonden met het vasteland door twee bruggen, bewaart het 27 eeuwen gelaagde geschiedenis: Dorische tempels opgenomen in barokke kerken, millennia-oude fonteinen, paleizen die bij elk licht van de dag een ander gezicht tonen.
De wijken van Ortigia
Ortigia, amper één vierkante kilometer, valt uiteen in vier historische wijken met oude namen. Elk heeft zijn eigen steen, zijn eigen licht, zijn eigen karakter, en ze doorkruisen is een manier om te begrijpen hoe de stad is opgebouwd.
- Graziella, in het noorden, aan de Porto Grande. Een volkse wijk met het typische wasgoed tussen de balkons; uit de open ramen ruikt u de keuken. Hier leeft de markt, hier hoort u het breedste Siracusaanse dialect.
- Spirduta, de middeleeuwse wijk bij uitstek, waar Palazzo Montalto staat. Haakse steegjes, doorkijkjes op binnenplaatsen, stilte zelfs in het hoogseizoen.
- Giudecca, de Joodse wijk met de mikwe. Smal, besloten, contemplatief.
- Bottari / Turba, in het zuiden, richting de Fonte Aretusa en het Castello Maniace. Boulevards, zeventiende- en achttiende-eeuwse adellijke paleizen, het mooiste licht bij zonsondergang.
Zonder haast: Ortigia bewandelt u op vrije uren, het best in de vroege ochtend en bij zonsondergang, wanneer de kalksteen van kleur verandert.
De Dom en Piazza del Duomo
Een van de meest buitengewone architectonische gelaagdheden van de Middellandse Zee. In de 5e eeuw v.Chr. bouwden de Siracusanen een Dorische tempel gewijd aan Athena: de zuilen zijn nog altijd zichtbaar in de gevel en langs het middenschip. In de 7e eeuw n.Chr. werd de tempel omgevormd tot christelijke basiliek; na de aardbeving van 1693 werd de gevel in barokke vormen herbouwd door Andrea Palma (1728-54).
Het plein ervoor, een van de mooiste barokke decors van Europa, herbergt het Palazzo Beneventano del Bosco, het Palazzo Vermexio (het huidige stadhuis) en het aartsbisschoppelijk paleis. Ideaal in de vroege ochtend voor het strijklicht, of diep in de nacht voor de stilte.
Fonte Aretusa
Een zoetwaterbron aan de Porto Grande, al vermeld door Pindarus en Vergilius. De mythe: de nimf Arethusa vlucht voor de riviergod Alpheios en Artemis verandert haar in een bron; ze komt hier weer boven, in Ortigia, na onder de zee te zijn doorgereisd.
De papyrusplanten in het bekken, in de negentiende eeuw geplant tijdens de verfraaiing op initiatief van baron Borgia, gedijen dankzij het zoete water en het klimaat. Bij zonsondergang zit de halve stad rond de bron.
Apollotempel
De oudste Dorische peripterale tempel van Magna Graecia (6e eeuw v.Chr.). Een inscriptie op de architraaf vermeldt de architect Kleomenes, een van de vroegste handtekeningen van een Griekse architect die tot ons zijn gekomen.
Zijn geschiedenis vertelt de Middellandse Zee: omgevormd tot Byzantijnse kerk, daarna Arabische moskee, daarna Normandische kerk, daarna Spaanse kazerne. Vandaag is hij in de openlucht te zien, aan de noordrand van Ortigia.
Castello Maniace
Gebouwd in opdracht van Frederik II tussen 1232 en 1239 op de zuidpunt van Ortigia, ontleent het zijn naam aan Georgios Maniakes, de Byzantijnse generaal die Siracusa in 1038 op de Arabieren heroverde. Een zuiver voorbeeld van Fredericiaanse architectuur: een marmeren gotisch portaal, een hypostylezaal met vijfentwintig kruisgewelven op zestien kalkstenen zuilen.
Van bovenaf ziet u alleen de horizon van de zee. Eeuwenlang gevangenis van de heersers van het moment; vandaag kunt u naar binnen.
Santa Lucia alla Badia
Een kleine laatbarokke kerk aan Piazza del Duomo, met een achttiende-eeuwse gevel en een ingetogen interieur. Gewijd aan de heilige Lucia, martelares van Siracusa uit 304 n.Chr. en patrones van de stad, was ze tussen 2009 en 2020 de tijdelijke verblijfplaats van De begrafenis van de heilige Lucia van Caravaggio (1608), hier bewaard tijdens de restauratie van de oorspronkelijke kerk.
Toch blijft ze een halte van de wandeling op Piazza del Duomo: de gevel van Luciano Caracciolo (1703), het interieur met stucwerk en een vloer in de typische Siciliaanse terracotta, en op 13 december het feest van de heilige, een van de meest doorleefde van het eiland.
Markt van Ortigia
Langs Via Emanuele De Benedictis, op een steenworp van de Apollotempel, ontvouwt zich elke ochtend een van de levendigste markten van Sicilië, gelijk aan de Ballarò in Palermo en de Pescheria in Catania. De vismarkt in het midden, kraampjes met groente en fruit, slagerijen, vleeswaren, kaas, kruiden, broden, olijven, gedroogde tomaten. Door elkaar buitelende stemmen, de „vanniati” van de verkopers, de geur van citroenen.
Sinds enkele jaren is de markt ook een lunchplek: pane cunzato, broodjes met zwaardvis, frittata's van witte visjes, schaaltjes rauwe vis die ter plekke aan geïmproviseerde toonbanken worden klaargemaakt. Ga er vroeg in de ochtend heen, met een lege maag.
Galerie Palazzo Bellomo
Een regionale kunstgalerie ondergebracht in een paleis van Zwabische oorsprong (13e eeuw), in de vijftiende eeuw uitgebreid in Catalaanse stijl. De collectie omvat de periode van de vroege middeleeuwen tot de barok: sculpturen van Francesco Laurana, veelluiken, edelsmeedwerk, ceremoniële koetsen, Siciliaanse kerststallen.
Via Capodieci, halverwege tussen de Dom en de Fonte Aretusa. Een compact parcours, weinig druk, bijschriften ook in het Engels.
Palazzo Montalto
Een van de oudste paleizen van Siracusa. De inscriptie op het portaal, in het Latijn, draagt de datum 1397. Het werd gebouwd in opdracht van Macciotta Mergulense, lid van de Aragonese adel, in de chiaramontaanse gotiek die van de 14e tot de 15e eeuw sporen naliet van Palermo tot Agrigento.
Vandaag heet het Mergulense-Montalto omdat koningin Constance van Aragón het gebied in 1365 schonk aan Filippo Montalto, baron van Prato. De gevel bewaart een twee- en een drielichtsvenster met geometrische, bloemen- en zigzagmotieven, een zeldzaam getuigenis van de middeleeuwen in een stad die wordt beheerst door de barok van na de aardbeving. Het staat in de wijk Spirduta.
De Joodse wijk
Giudecca
Tussen Via della Giudecca, Via Alagona en Via dell'Ermenegilda opent zich een van de belangrijkste Joodse wijken van middeleeuws Sicilië. De Joodse gemeenschap van Siracusa vestigde zich aan het einde van de 7e eeuw n.Chr.; ze werd in 1492 verdreven door het Alhambra-decreet van de katholieke koningen. Vandaag door de smalle steegjes wandelen, tussen lage huizen en verborgen binnenplaatsen, is de sporen van die geschiedenis volgen.
In de wijk staat ook de kerk van San Giovannello (14e eeuw), een kleine gotische kerk met een spitsboogportaal en een sober interieur, in Via della Giudecca. Het is de oude synagoge, na 1492 omgevormd tot kerk.
Archeologisch Park
van Neapolis
Waar het theater begon.
In de 5e eeuw v.Chr. was Siracusa na Athene de tweede Griekse stad van de Middellandse Zee. Aeschylus zelf bracht hier De Perzen op de planken. De Neapolis, „nieuwe stad” in het Grieks, was het district van het heilige en van de spektakels: theaters, reusachtige altaren, steengroeven. Alles samengebald op een lapje grond, met één toegangsticket.
Grieks theater
5e eeuw v.Chr., gebouwd op de helling van de heuvel Temenite. Diameter van 138,6 meter, een cavea voor vijftienduizend toeschouwers: een van de grootste theaters uit de oudheid. Hier bracht Aeschylus De Perzen opnieuw op de planken, de tragedie die in 472 v.Chr. in Athene in première ging, en voerde hij De Etneïsche vrouwen op, die hij speciaal voor dit theater schreef. Verbouwd door Hiëron II in de 3e eeuw v.Chr. en nog altijd in gebruik.
In de 16e eeuw ontmantelden de Spanjaarden een deel van de zitrijen om de muren van Ortigia te bouwen. Sinds 1914 brengt het INDA er elke zomer de klassieke tragedies op de planken: mei-juli, een onmisbaar schouwspel.
Oor van Dionysius en de Latomie
Een kunstmatige grot van 23 meter hoog en 65 meter diep, uitgehouwen in de kalksteen om er de blokken uit te winnen waarmee Siracusa is gebouwd. De vorm als oorschelp versterkt de echo tot zestien keer. Het was Caravaggio die haar bij zijn bezoek in 1608 de huidige naam gaf, „Oor van Dionysius”: volgens de legende benutte de tiran Dionysius de uitzonderlijke akoestiek om de in de groeven opgesloten gevangenen heimelijk af te luisteren.
De Latomie, de steengroeven, waren ook een openluchtgevangenis. Vandaag zijn ze een tuin van citroenbomen, magnolia's en papyrus: een van de koelste plekken van de stad in volle zomer.
Altaar van Hiëron II
Het grootste altaar uit de oudheid: 198 meter lang en 23 meter breed, gebouwd in opdracht van Hiëron II in de 3e eeuw v.Chr. Tijdens de Eleutheria, het feest ter ere van Zeus de Bevrijder, werden er gelijktijdig vierhonderdvijftig stieren geofferd.
Vandaag rest alleen het in de rots uitgehouwen basement. Maar de afmeting zegt alles: eromheen lopen geeft een beeld van het Siracusa van Hiëron.
Romeins amfitheater
Einde 1e eeuw v.Chr., 140 bij 119 meter, ellipsvormig, grotendeels uitgehouwen in de rots. Bestemd voor de munera (gladiatorengevechten) en de venationes (rituele jachten). Nog altijd zichtbaar: de ondergrondse gangen, de doorgangen voor de wilde dieren, de toegangsluiken.
Minder bezocht dan het Griekse theater. Twintig minuten waard: de overgang van het theater naar de arena vertelt de overgang van het Griekse naar het Romeinse Siracusa.
Museum & Catacomben
Buiten het park, maar net iets verderop.
Het museum en de catacomben liggen niet in het archeologische park, maar iets noordelijker, in Villa Landolina. U kunt ze op dezelfde dag als het park bezoeken, maar beter apart: ze vragen aandacht. Aparte tickets.
Archeologisch Museum Paolo Orsi
Een van de belangrijkste archeologische musea van Europa, vernoemd naar de archeoloog uit Trente die als eerste systematisch op Sicilië opgroef. Het herbergt 18.000 vondsten van het neolithicum tot de Byzantijnse periode: protokorinthische vazen, Griekse munten, de Venus Anadyomene, de sarcofaag van Adelphia.
De huidige zetel (1988) is een zeshoekig gebouw in het park van Villa Landolina. Een helder chronologisch parcours, met goed verzorgde bijschriften, ook in het Engels.
Catacomben van San Giovanni
Het op een na grootste vroegchristelijke complex van Italië, na dat van Rome. Galerijen uitgehouwen tussen de 4e en 5e eeuw n.Chr. in de kalksteen, met nisgraven, arcosolia en familiecubicula. Hier ligt Marcianus begraven, de eerste bisschop van Siracusa.
Boven de Normandische kerk; eronder de crypte van San Marziano met Byzantijnse fresco's. Rondleiding inbegrepen, vijfenveertig minuten: de akoestiek en de stilte maken het moment sacraal.
En als een gids ze u vertelt?
Dezelfde plekken die u net las — Ortigia en het Neapolis-park — verkend met een erkende gids, in het Italiaans of het Engels, die er verhalen en details over onthult.
Bekijk de rondleidingenWeet u niet
waar te beginnen?
Eleonora is gids. Bij de check-in raadt ze u de route aan die past bij uw dagen, uw tempo en uw nieuwsgierigheid.
Boek uw verblijf →